Sterydy anaboliczne a niedobór testosteronu

Coraz więcej mężczyzn zgłasza się z objawami niedoboru testosteronu po zakończeniu stosowania sterydów anabolicznych. To częsty i dobrze opisany problem – a szczera rozmowa z lekarzem jest kluczowa dla bezpiecznego postępowania.

Dlaczego po sterydach spada testosteron?

Sterydy anaboliczno-androgenne w dawkach ponadfizjologicznych silnie hamują wydzielanie LH i FSH przez przysadkę. Jądra przestają produkować własny testosteron i plemniki. Po odstawieniu sterydów oś hormonalna potrzebuje czasu, by się odbudować – w tym okresie pojawia się niedobór testosteronu (tzw. hipogonadyzm po sterydach anabolicznych).

Objawy

  • spadek libido i zaburzenia erekcji,
  • zmęczenie, obniżony nastrój, drażliwość – czasem objawy depresji,
  • utrata masy mięśniowej,
  • zmniejszenie jąder, obniżona płodność.

Ile trwa powrót?

U wielu mężczyzn oś hormonalna odbudowuje się w ciągu kilku do kilkunastu miesięcy, ale tempo zależy od czasu stosowania, dawek i rodzaju substancji. U części mężczyzn – zwłaszcza po wieloletnim stosowaniu – powrót może być niepełny.

Ryzyko związane ze sterydami anabolicznymi

  • uszkodzenie mięśnia sercowego, nadciśnienie i niekorzystne zmiany cholesterolu,
  • zagęszczenie krwi i ryzyko zakrzepicy,
  • niepłodność,
  • uszkodzenie wątroby (zwłaszcza preparaty doustne),
  • trądzik, ginekomastia, łysienie,
  • zmiany nastroju i zachowania.

Czym różni się TRT od „cyklu”?

Terapia zastępcza testosteronem przywraca stężenie hormonu do zakresu fizjologicznego u mężczyzn z rozpoznanym niedoborem i jest regularnie kontrolowana. Sterydy anaboliczne stosuje się w dawkach wielokrotnie przekraczających fizjologiczne, w celu poprawy wyglądu lub wyników sportowych. Terapia nie jest prowadzona w celu poprawy sylwetki ani wydolności.

Jak wygląda postępowanie?

  1. Szczera informacja o stosowanych substancjach, dawkach i czasie ich stosowania.
  2. Badania: testosteron, LH, FSH, estradiol, prolaktyna, morfologia, lipidogram, próby wątrobowe, czasem badanie nasienia i ocena serca.
  3. Plan indywidualny: obserwacja odbudowy osi, czasem leczenie wspomagające, a przy trwałym niedoborze – terapia zastępcza.

Informacje przekazane lekarzowi są objęte tajemnicą lekarską.

Ostatnia aktualizacja: listopad 2026. Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Źródła:

  1. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health – Male Hypogonadism (European Association of Urology, aktualizacja 2025). https://uroweb.org/guidelines/sexual-and-reproductive-health
  2. Bhasin S. i wsp. Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab 2018;103:1715–1744. https://academic.oup.com/jcem/article/103/5/1715/4939465