Coraz więcej mężczyzn zgłasza się z objawami niedoboru testosteronu po zakończeniu stosowania sterydów anabolicznych. To częsty i dobrze opisany problem – a szczera rozmowa z lekarzem jest kluczowa dla bezpiecznego postępowania.
Dlaczego po sterydach spada testosteron?
Sterydy anaboliczno-androgenne w dawkach ponadfizjologicznych silnie hamują wydzielanie LH i FSH przez przysadkę. Jądra przestają produkować własny testosteron i plemniki. Po odstawieniu sterydów oś hormonalna potrzebuje czasu, by się odbudować – w tym okresie pojawia się niedobór testosteronu (tzw. hipogonadyzm po sterydach anabolicznych).
Objawy
- spadek libido i zaburzenia erekcji,
- zmęczenie, obniżony nastrój, drażliwość – czasem objawy depresji,
- utrata masy mięśniowej,
- zmniejszenie jąder, obniżona płodność.
Ile trwa powrót?
U wielu mężczyzn oś hormonalna odbudowuje się w ciągu kilku do kilkunastu miesięcy, ale tempo zależy od czasu stosowania, dawek i rodzaju substancji. U części mężczyzn – zwłaszcza po wieloletnim stosowaniu – powrót może być niepełny.
Ryzyko związane ze sterydami anabolicznymi
- uszkodzenie mięśnia sercowego, nadciśnienie i niekorzystne zmiany cholesterolu,
- zagęszczenie krwi i ryzyko zakrzepicy,
- niepłodność,
- uszkodzenie wątroby (zwłaszcza preparaty doustne),
- trądzik, ginekomastia, łysienie,
- zmiany nastroju i zachowania.
Czym różni się TRT od „cyklu”?
Terapia zastępcza testosteronem przywraca stężenie hormonu do zakresu fizjologicznego u mężczyzn z rozpoznanym niedoborem i jest regularnie kontrolowana. Sterydy anaboliczne stosuje się w dawkach wielokrotnie przekraczających fizjologiczne, w celu poprawy wyglądu lub wyników sportowych. Terapia nie jest prowadzona w celu poprawy sylwetki ani wydolności.
Jak wygląda postępowanie?
- Szczera informacja o stosowanych substancjach, dawkach i czasie ich stosowania.
- Badania: testosteron, LH, FSH, estradiol, prolaktyna, morfologia, lipidogram, próby wątrobowe, czasem badanie nasienia i ocena serca.
- Plan indywidualny: obserwacja odbudowy osi, czasem leczenie wspomagające, a przy trwałym niedoborze – terapia zastępcza.
Informacje przekazane lekarzowi są objęte tajemnicą lekarską.
- EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health – Male Hypogonadism (European Association of Urology, aktualizacja 2025). https://uroweb.org/guidelines/sexual-and-reproductive-health
- Bhasin S. i wsp. Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab 2018;103:1715–1744. https://academic.oup.com/jcem/article/103/5/1715/4939465