Sen, masa ciała, ruch – jak styl życia wpływa na testosteron

Zanim lekarz rozważy terapię hormonalną, szuka czynników, które obniżają testosteron i dają się zmienić. U części mężczyzn ich korekta wystarcza, by stężenie hormonu wróciło do normy.

Sen

Większość testosteronu wydziela się w czasie snu. W badaniu opublikowanym w JAMA tydzień snu skróconego do 5 godzin obniżył testosteron u młodych, zdrowych mężczyzn o 10–15%. Warto dbać o 7–9 godzin snu i zgłosić lekarzowi chrapanie z przerwami w oddychaniu – obturacyjny bezdech senny obniża testosteron i wymaga leczenia.

Masa ciała

Otyłość to najsilniejszy modyfikowalny czynnik obniżający testosteron. Redukcja masy ciała podnosi jego stężenie – tym bardziej, im większa (więcej).

Aktywność fizyczna

Regularny ruch – zwłaszcza trening siłowy połączony z wysiłkiem tlenowym – poprawia skład ciała i wrażliwość na insulinę, co sprzyja prawidłowemu poziomowi testosteronu. Niekorzystny bywa natomiast skrajny wysiłek wytrzymałościowy bez regeneracji i przy niedoborze energii.

Alkohol i używki

Regularne picie większych ilości alkoholu uszkadza jądra i zaburza pracę przysadki. Marihuana i palenie tytoniu także mogą niekorzystnie wpływać na gospodarkę hormonalną i płodność.

Leki

Testosteron obniżają m.in. opioidy przyjmowane przewlekle, glikokortykosteroidy, niektóre leki przeciwpadaczkowe i psychiatryczne oraz sterydy anaboliczne (po odstawieniu). Nie odstawiaj leków samodzielnie – omów to z lekarzem.

Stres

Przewlekły stres i wysoki kortyzol mogą hamować oś hormonalną. Odpoczynek, sen i aktywność fizyczna działają tu jednocześnie.

Suplementy „na testosteron”

Większość suplementów reklamowanych jako „boostery testosteronu” nie ma potwierdzonego działania w badaniach klinicznych. Uzupełnianie witaminy D czy cynku ma sens wyłącznie przy ich stwierdzonym niedoborze. Część preparatów z nielegalnych źródeł zawiera niedeklarowane hormony.

Kiedy zmiana stylu życia nie wystarczy?

Gdy niedobór ma przyczynę organiczną (uszkodzenie jąder, choroby przysadki) albo gdy mimo zmian objawy i niski testosteron się utrzymują. Wtedy lekarz rozważa terapię testosteronem.